Правила казахского языка
  • Регистрация

Жалғаулар түрлері (Виды окончаний)

Қазақ тілінің жалғаулар түрлері:

  1. Септік
  2. Көптік
  3. Тәуелдiк
  4. Жіктік

Септік жалғаулар түрлері туралы мұнда оқыңыз. (О падежных окончаниях читайте здесь)

Көптік жалғаулар (Множественное число)

дар/дер л, м, н, ң, ж, з
тар/тер қатаң дауыссыздар + б, в, г, д
лар/лер дауыстылар + й, р, у

Мысалы (Например):

  • қағаздар – бумаги
  • емтихандар – экзамены
  • кiлемдер – ковры
  • жолдастар – товарищи
  • мектептер – школы
  • таулар – горы
  • үйлер – дома

Внимание! Окончания множественного числа не добавляются:

  1. Если существительному предшествует числительное
    (екi кiтап – две книги, он төрт күн – четырнадцать дней);
  2. Если используются слова: көп – много, аз – мало, бiраз, бiршама – немного, бiрталай – большое количество, бiрнеше – несколько и т.д.
    (аз қалам – мало ручек, көп адам – много человек);
  3. Если предметы неисчисляемые
    (май – масло, нан – хлеб, бақыт – счастье);
  4. Если в данный момент речь идёт только как о виде:
    а) племени, рода, национальности: (орыс – русские, қазақ – казахи);
    б) зверей, насекомых, растений: (түлкi – лисицы, көбелек – бабочки, шөп – травы);
    в) частей тела: (құлақ – уши, саусақ – пальцы);
    Но в другом контексте к этим же словам могут добавляться окончания множественного числа (қазақтар – казахи, шөптер – травы, саусақтар – пальцы).

Көптік жалғау онлайн

Тәуелдік жалғаулар (Притяжательные окончания)

Тәуелдік жалғау, әдетте, бір заттың басқа бір затқа тәуелді екенін білдіретін қосымша. Негізінде зат есімге тән қосымша бола тұрса да, зат есім қызметін атқаратын, демек, субстантивтенетін (заттанатын) сөздердің барлығына да жалғана береді.

В казахском языке притяжательная форма существительных показывает принадлежность предмета.

Жақ (Лицо) Сан (Число) Есімдік (Местоимение) Жалғаулар (Окончания)
1 жақ (1 лицо) жекеше (ед.ч.) Менің ым/ім, м
2 жақ (2 лицо) жекеше (ед.ч.) Сенің ың/ің, ң
2 жақ (2 лицо ув.) жекеше (ед.ч.) Сіздің ыңыз/іңіз, ңыз/ңіз
3 жақ (3 лицо) жекеше (ед.ч.) Оның сы/сі, ы/і
1 жақ (1 лицо) көпше (мн.ч.) Біздің ымыз/іміз, мыз/міз
2 жақ (2 лицо) көпше (мн.ч.) Сендердiң ың/ің, ң
2 жақ (2 лицо ув.) көпше (мн.ч.) Сіздердің ыңыз/іңіз, ңыз/ңіз
3 жақ (3 лицо) көпше (мн.ч.) Олардың сы/сі, ы/і

Мысалы (Например):

Жақ (Лицо) Сан (Число) Есімдік (Местоимение) Мектеп (Школа)
1 жақ (1 лицо) жекеше (ед.ч.) Менің мектебім
2 жақ (2 лицо) жекеше (ед.ч.) Сенің мектебің
2 жақ (2 лицо ув.) жекеше (ед.ч.) Сіздің мектебіңіз
3 жақ (3 лицо) жекеше (ед.ч.) Оның мектебі
1 жақ (1 лицо) көпше (мн.ч.) Біздің мектебіміз
2 жақ (2 лицо) көпше (мн.ч.) Сендердiң мектептерің
2 жақ (2 лицо ув.) көпше (мн.ч.) Сіздердің мектептеріңіз
3 жақ (3 лицо) көпше (мн.ч.) Олардың мектептері

Тәуелдік жалғау онлайн

Жіктік жалғаулар (Личные окончания)

Личные окончания I типа. – это основные окончания, которые могут присоединятся к существительным, глаголам, прилагательным и числительным. Эти окончания используются при образовании большинства времен глагола.

Личные окончания II типа – это окончания, которые используются для образования прошедшего времени глагола и условного наклонения. Их ещё называют усечёнными личными окончаниями.

Таблица окончаний I типа

Жақ (Лицо) Сан (Число) Есімдік (Местоимение) Жалғаулар (Окончания)
1 жақ (1 лицо) жекеше (ед.ч.) Мен мын/мiн, бын/бiн, пын/пiн
2 жақ (2 лицо) жекеше (ед.ч.) Сен сың/сiң
2 жақ (2 лицо ув.) жекеше (ед.ч.) Сіз сыз/сiз
3 жақ (3 лицо) жекеше (ед.ч.) Ол -
1 жақ (1 лицо) көпше (мн.ч.) Біз мыз/мiз, быз/бiз, пыз/пiз
2 жақ (2 лицо) көпше (мн.ч.) Сендер сыңдар/сiңдер
2 жақ (2 лицо ув.) көпше (мн.ч.) Сіздер сыздар/сiздер
3 жақ (3 лицо) көпше (мн.ч.) Олар -

Мысалы (Например):

  • Мен дәрігермін. – Я врач.
  • Мен он тоғыздамын. – Мне 19 лет.
  • Біз жақсымыз. – Мы хорошие.
  • Біз дәрігер емеспіз. – Мы не врачи.

Таблица окончаний II типа

Жақ (Лицо) Сан (Число) Есімдік (Местоимение) Жалғаулар (Окончания)
1 жақ (1 лицо) жекеше (ед.ч.) Мен м
2 жақ (2 лицо) жекеше (ед.ч.) Сен ң
2 жақ (2 лицо ув.) жекеше (ед.ч.) Сіз ңыз/ңiз
3 жақ (3 лицо) жекеше (ед.ч.) Ол -
1 жақ (1 лицо) көпше (мн.ч.) Біз қ/к
2 жақ (2 лицо) көпше (мн.ч.) Сендер ңдар/ңдер
2 жақ (2 лицо ув.) көпше (мн.ч.) Сіздер ңыздар/ңiздер
3 жақ (3 лицо) көпше (мн.ч.) Олар -

Мысалы (Например):

  • Мен жаздым. – Я писал.
  • Бiз сабақ оқыдық. – Мы урок учили.
  • Сен диванда отырдың. – Ты на диване сидел.
  • Сендер жаптыңдар. – Вы закрыли.

Жіктік жалғау онлайн

Нравится

Комментарии:

Комментарии   

 
#18 закир 10.11.2016 22:03
Үлкен рахмет (-: :-)
Цитировать
 
 
#17 Жандос 20.10.2016 06:36
рахмет улкен
Цитировать
 
 
#16 Дис первый 15.05.2016 21:36
Раха помогли
Цитировать
 
 
#15 марат 28.04.2016 23:22
рахмет. помогли
Цитировать
 
 
#14 Аюшонок Аскаренок 14.03.2016 22:11
Рахмет просто супер!!!
Цитировать
 
 
#13 РАПАПА-РАПАПА 07.02.2016 18:39
Огромное СПАСИБО!!!!!!!
Цитировать
 
 
#12 Тимофей 03.02.2016 23:40
Спасибо вам!!!
Цитировать
 
 
#11 Асан 09.12.2015 00:44
Үлкен рахмет қатты көмектестіңіз маған
Цитировать
 
 
#10 Аман 01.10.2015 22:16
казак тилине рахмет сендергеде рахмет
Цитировать
 
 
#9 нурила 07.09.2015 10:46
Спасибо я так долго искала а патом я у вас нашла спасибо
Цитировать
 

Добавить комментарий

Защитный код
Обновить