Правила казахского языка
  • Регистрация

Етістік (Глагол)

Заттың іс-әрекетін қимыл білдіріп Не істеді? Не істеп жатыр? Не істейді? сұрақтарына жауап береді.

Глагол — часть речи, которая обозначает действие и отвечает на вопросы что делать? что сделать?


Етістік түрлері (Виды глаголов):

құрамына қарай:
  • Дара (простое – один корень)
  • Мысалы: сөйле, жаз, әкел.

  • Күрделі (сложное – несколько корней)
  • Мысалы: бара жатыр, сатып алды.


тұлғасына қарай:

  • Негізгі (непроизводное – нет суффикса)
  • Мысалы: кел, бар, айт.

  • Туынды (производное – есть суффикс)
  • Мысалы: амандас, ойнайды.


мағынасына қарай:

  • Болымды (утвердительное)
  • Мысалы: бар, кел, жаз.

  • Болымсыз (отрицательное)
  • Мысалы: оқымайды, айтпайды.

  • Салт (непереходное)
  • Мысалы: тұрады, ойлайды.

  • Сабақты (переходное)
  • Мысалы: оқыды, көремін.


Етістік шақтары (Времена глаголов):

  • Осы шақ (настоящее время)

  • - нақ (Түбір + а, е, й, ып, іп, п + жатыр/отыр/жүр/тұр) + Ж.Ж.

    Мысалы: оқып жатырмын, бара жатыр.

    - ауыспалы (Түбір + а, е, й) + Ж.Ж.

    Мысалы: отырамын.


  • Келер шақ (будущее время)

  • - болжалды (Түбір + ар, ер, р) + Ж.Ж.

    Мысалы: барармын.

    - мақсатты (Түбір + мақ/мек, бақ/бек, пақ/пек + шы/ші) + Ж.Ж.

    Мысалы: көрмекшімін.

    - ауыспалы (Түбір + а, е, й) + Ж.Ж.

    Мысалы: көрмекшімін.


  • Өткен шақ (прошедшее время)

  • - жедел (Түбір + ды/ді, ты/ті) + Ж.Ж.

    Мысалы: жақсы көрдім.

    - бұрынғы (Түбір + ған/ген, қан/кен, ып, іп, п) + Ж.Ж.

    Мысалы: барған.

    - ауыспалы (Түбір + атын, етін, йтын, йтін) + Ж.Ж.

    Мысалы: келетін.


    Етістік райлары (Наклонения глаголов):

    1. Ашық
    2. Бұйрық (повелительное)

    3. I жақ: Мен Түбір + айын, ейін Біз Түбір + айық, ейік
      II жақ: Сен Түбір Сендер Түбір + ыңдар, іңдер
       Сіз Түбір + ыңыз,іңіз Сіздер Түбір + ыңыздар, іңіздер
      III жақ: Ол Түбір + сын, сін Олар Түбір + сын, сін

      Мысалы (Пример разбора):

      I жақ: Мен барайын Біз барайық
      II жақ: Сен бар Сендер барыңдар
       Сіз барыңыз Сіздер барыңыздар
      III жақ: Ол барсын Олар барсын

    4. Шартты (условное)
    5. Түбір + са/се + Ж.Ж.

      Мысалы (Пример разбора):

      I жақ: Мен барсам Біз барсақ
      II жақ: Сен барсаң Сендер барсаңдар
       Сіз барсаңыз Сіздер барсаңыздар
      III жақ: Ол барса Олар барса

    6. Қалау (желательное)
    7. ғы/гі, қы/кі + Т.Ж.

      Мысалы (Пример разбора):

      I жақ: Менің барғым келеді Біздің барғымыз келеді
      II жақ: Сенің барғың келеді Сендердің барғыларың келеді
       Сіздің барғыңыз келеді Сіздердің барғыларыңыз келеді
      III жақ: Оның барғысы келеді Олардың барғылары келеді

    Тұйық етістік (Начальная форма глагола): Түбір + -У-(жұрнақ).

    Мысалы: бару, жазу, айту.


    Нравится


    Дополнительная информация

    Советуем Вам изучить и другие темы по казахскому языку:

    Комментарии:

    Комментарии   

     
    #6 лена 30.04.2016 18:43
    Спасибо большое очень помогло
    Цитировать
     
     
    #5 қазақ ұлы Валера 18.04.2016 23:39
    үлкең рахмет қазақ елi
    Цитировать
     
     
    #4 Wrestler of Kazakhst 08.03.2016 16:03
    Классс
    Цитировать
     
     
    #3 Наркоман доты 2 12.10.2015 21:29
    Классно спасибо
    Цитировать
     
     
    #2 admin 19.10.2014 10:18
    могут
    Цитировать
     
     
    #1 гульнур 19.10.2014 09:36
    разница между дара и негізгі? в дара е. могут ли быть суффиксы
    Цитировать
     

    Добавить комментарий

    Защитный код
    Обновить